Longrevalidatie vermindert vermoeidheid in personen met COPD, maar niet iedereen laat verbetering zien

Nieuwe ontwikkelingen in behandeling en zorg (Nederlands)

Maarten van Herck
CIRO, Research and Education
ACHTERGROND: Op het “Een Leven Lang Longen” congres van het Nederlands Respiratoir Samenwerkingsverband (NRS) hebben longpatiënten meer aandacht gevraagd voor vermoeidheid en de behandeling hiervan. De helft van personen met chronisch obstructieve longziekten (COPD) heeft last van ernstige vermoeidheid en is hiermee na kortademigheid de meest voorkomende dagelijkse klacht. Ernstige vermoeidheid heeft onder meer een negatieve invloed op de kwaliteit van leven en hindert personen met COPD in het uitvoeren van huishoudelijke taken en sociale activiteiten. Op dit moment zijn er maar weinig studies die het effect van longrevalidatie op vermoeidheid hebben onderzocht. Hierdoor hebben we op vele vragen nog steeds geen sluitend antwoord en hebben we de optimale behandeling van vermoeidheid nog niet kunnen achterhalen. Het doel van deze studie was het herkennen van personen met COPD die een duidelijk merkbare verbetering in vermoeidheid laten zien na een longrevalidatieprogramma.
STUDIEOPZET: 446 COPD-patiënten (61±9 jaar, 53% man, FEV1 43±18 % van de voorspelde waarden) volgden een longrevalidatieprogramma van 12 weken in het universitair longcentrum Dekkerswald Radboudumc in Nijmegen. Dit programma maakte deel uit van de standaardbehandeling voor deze patiënten. Op basis van een uitgebreide beginevaluatie door de longarts, psycholoog, verpleegkundige, diëtist, maatschappelijk werker, ergotherapeut, fysiotherapeut en creatief therapeut werden persoonlijke doelen opgesteld. Deze doelen werden iedere drie weken besproken en indien nodig aangepast. Naast vermoeidheid, werd de longfunctie, mate van angst en depressie, de 6-minuten wandelcapaciteit, spierkracht, kortademigheid, lichaamssamenstelling, kwaliteit van leven en rook- en gezondheidsstatus voor en na het revalidatieprogramma gemeten. Deze analyses zijn onderdeel van het FAntasTIGUE samenwerkingsverband.
RESULTATEN: 75% van de revalidanten had ernstige vermoeidheid bij het begin van de longrevalidatie. Na de longrevalidatie was ernstige vermoeidheid nog aanwezig bij 33% (Figuur). Ongeveer de helft van de revalidanten (53%) behaalde een daling van 10 punten of meer op de vermoeidheidsvragenlijst na de longrevalidatie, wat gelijk staat aan een duidelijk merkbare verbetering (de zogenaamde ‘responders’). Bij het begin was er geen verschil op vlak van angst, depressie, longfunctie, kortademigheid, wandelcapaciteit, leeftijd en man-vrouw verhouding tussen responders en niet-reponders. De responders hadden wel hogere (=slechtere) waarden op de vermoeidheidsvragenlijst bij de start van de longrevalidatie. Daarnaast lieten de responders ook ook een grotere verbetering zien na de longrevalidatie op vlak van angst, depressie, wandelcapaciteit, kortademigheid en gezondheidsstatus in vergelijking met niet-responders (Tabel).
CONCLUSIE: Ernstige vermoeidheid komt veelvuldig voor bij personen met COPD. Longrevalidatie blijkt voor een groot deel van de vermoeide patiënten de juiste behandeling te zijn om de vermoeidheid duidelijk merkbaar te verlagen.

ONDERZOEK & PATIËNTEN PARTICIPATIE
Lopend en toekomstig onderzoek van het FAntasTIGUE samenwerkingsverband richt zich op het verder optimaliseren van de zorg voor patiënten met COPD en astma, specifiek gericht op het verminderen van de klachten van ernstige vermoeidheid. Dit project wordt gefinancierd vanuit het Longfonds (subsidie 4.1.16.085), Stichting Astma Bestrijding, AstraZeneca en Boehringer Ingelheim en is in samenwerking met de patiëntenadviesraad van CIRO (Horn), Radboudumc (Nijmegen) en MUMC+ (Maastricht). Patiëntenvertegenwoordigers van deze instellingen beschikken over een bijzondere expertise die wordt geraadpleegd bij opzetten van lopende en toekomstig studies, en het nagaan van de haalbaarheid hiervan. Daarnaast zijn ze ook betrokken bij het interpreteren, het verspreiden van onderzoeksresultaten en het implementeren van deze bevindingen in de praktijk (twee recent gepubliceerde artikels en de implementatie van vermoeidheidsvragenlijst in CIRO zijn hier het voorbeeld van). De Sterk Participatie Prijs zouden wij inzetten voor het organiseren van informatiesessies voor patiënten en hun naasten, zodat we hen attent kunnen maken van de impact van vermoeidheid en tips en tricks kunnen meegeven hoe men hier mee kan omgaan in de toekomst.

Figuur. Verdeling van patiënten met normale, matige en ernstige vermoeidheid voor en na longrevalidatie.

Tabel. Verandering in karakteristieken van responders en niet-responders op vermoeidheid na longrevalidatie.

Deel dit op: